Егіздер феномені

Егіздердің әртүрлі түрлері бар бірақ ең жиі кездесетіндері монозиготалы және дизиготалы егіздер. Дизиготалы егіздер бір уақытта ұрықтанған екі бөлек жұмыртқа жасушасынан қалыптасады және олар бір жынысты да әр жынысты да болуы мүмкін. Олар сырт келбеті мен генетикалық жиынтығы жағынан бір бірінен ерекшеленеді. Ай сайын бірнеше жұмыртқа жасушасы жетілетін әйелдерде мұндай егіздердің туу ықтималдығы жоғары болады сондықтан көп реттік овуляция дизиготалы егіздердің пайда болуының негізгі себебі болып саналады

Дизиготалы егіздердің туу ықтималдығына ананың ұлты мен жасы әсер етеді. Олар көбінесе африкалық тектегі әйелдерде кездеседі ал азиялық елдерде сирек байқалады. Жасы отыз бес пен отыз тоғыз аралығындағы әйелдерде егіз туу мүмкіндігі екі есе жоғары себебі бұл кезеңде фолликулды ынталандыратын гормонның бөлінуі күшейіп екі жұмыртқа жасушасының бір уақытта овуляциялануына ықпал етеді. Тұқымқуалаушылық та маңызды рөл атқарады көп реттік овуляция қабілеті ана жағынан берілуі мүмкін. Дизиготалылардан айырмашылығы монозиготалы егіздерде тұқымқуалаушылық бейімділік болмайды және олар ұрықтанған жұмыртқа жасушасы бөлінудің ерте кезеңінде екі бірдей эмбрионға ажырағанда пайда болады. Монозиготалы егіздер әрқашан бір жынысты болады және сыртқы келбеті мен генетикалық тұрғыдан дерлік бірдей.

Дизиготалы егіздердің пайда болуына әсер ететін басқа себептерге бедеулікті емдеуге арналған дәрілерді қолдану жатады олар бірнеше жұмыртқа жасушасының шығуын ынталандырады және көпұрықты жүктіліктің үштен бірінен астамын түсіндіреді. Сонымен қатар дизиготалы егіз әйелдерде бой мен салмақтың жоғарырақ болуы жиі байқалады.

Анық байқалмайтын факторларға жыл мезгілдерінің ауысуы мен күн ұзақтығы жатады олар фолликулды ынталандыратын гормон деңгейіне әсер етуі мүмкін. Тамақтану да маңызды рөл атқарады жеткіліксіз тамақтану көпұрықты жүктілік мүмкіндігін төмендетеді ал кейбір тағамдар оны арттыруы мүмкін. Қоршаған орта да ықпал етеді кейбір ластаушы заттар егіздердің туу ықтималдығын төмендетуі немесе керісінше арттыруы мүмкін.

Монозиготалы және дизиготалы егіздерден бөлек сросып туған егіздер де бар. Олар толық бөлінбеген монозиготалы эмбриондар болып табылады. Сондай ақ тең емес егіздер кездеседі. Бұл жағдайда бір ұрық толық дамиды. Ал екіншісі қоректік заттар немесе оттегінің жетіспеушілігінен зардап шегеді. Бұл оның бойы мен салмағына әсер етеді.

Сонымен қатар полярлы егіздер де аталады. Бұл кезде ооцит полярлы денешікке бөлінеді. Ол негізгі жұмыртқа жасушасымен бірге ұрықтанады. Нәтижесінде анасы мен әкесінен белгілі бір гендер жиынтығын алған балалар қалыптасады.

Үштік төрттік немесе бестік сияқты көпұрықты жүктіліктер бірнеше жұмыртқа жасушаларының әртүрлі комбинацияларынан немесе біреуінің бөлінуінен пайда болуы мүмкін. Бұл өз кезегінде тризиготалы және монозиготалы үшемдердің әртүрлі түрлерін қалыптастырады.