Мақтаудың неге маңызды екені және оның адамға қалай әсер ететіні

Мақтау алғашқы қарағанда жай ғана жағымды сөздер сияқты көрінуі мүмкін, бірақ шын мәнінде ол әлдеқайда маңызды рөл атқарады. Бұл – адамның өзін қажет, қабілетті сезінуіне көмектесетін маңызды психологиялық механизм. Бізді мақтаған кезде өзімізге деген сенім артады, еңбегіміздің байқалғанын және бағаланғанын сеземіз. Бұл – мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан базалық адами қажеттілік.

Ежелгі замандарда топтың қабылдауы өмір сүрумен тікелей байланысты болған, сондықтан айналадағы адамдардың қолдауы мен мақұлдауы ерекше мәнге ие еді. Қазіргі ми де мақтауға ұқсас түрде жауап береді. Ол қауіпсіздік пен қолдаудың белгісі ретінде қабылданады. Осы сәтте рахат пен жақсы көңіл күйге жауап беретін гормондар бөлінеді. Әсіресе дофамин маңызды, себебі ол пайдалы мінез-құлықты бекітіп, адамды мақтау алған әрекетті қайта жасауға ынталандырады.

Дегенмен, мақтаудың әсері әртүрлі болуы мүмкін. Ең пайдалысы – қабілетті емес, күш-жігерді, еңбекті және тырысуды атап өтетін мақтау. Мұндай қолдау қателесуден қорықпауға, жаңаны байқап көруге және дамуға көмектеседі. Ал тек ақылдылық немесе туа біткен талант үшін мақтау кері әсер беруі мүмкін. Адам үмітті ақтай алмай қаламын деп қорқып, оң бейнесін жоғалтпау үшін күрделі тапсырмалардан қашқақтай бастайды.

Сонымен қатар, мақтауға шамадан тыс тәуелділік те мәселе тудыруы мүмкін. Егер өзін-өзі бағалау толықтай өзгелердің пікіріне негізделсе, ол тұрақсыз әрі осал болады. Сондықтан тепе-теңдікті сақтау маңызды: қолдау көрсету, шабыттандыру, бірақ мұны шынайы әрі нақты жасау қажет.

Көптеген ересектер «артық мақтасам, өзімшіл немесе ерке болып кетеді» деп қорқады. Алайда шынайы әрі орынды мақтау керісінше, адамға еңбегінің қадірленетінін сезіндіреді. Ең бастысы – нақты әрекетке, қосқан үлеске және тырысқанына назар аудару.

Мақтау – дамытуды қажет ететін дағды. Оны саналы әрі ықыласпен қолданса, ол мотивацияны күшейтетін және қарым-қатынасты нығайтатын қуатты құралға айналады. Жасына қарамастан, дерлік әр адам жылы сөзге жауап береді. Уақтылы әрі жүректен шыққан мақтау шабыттандырып қана қоймай, сенім мен жақындықты да қалыптастыра алады.