Есім үмітке айналғанда: Қазақстандағы ат қою дәстүрлері

Қазақстанда жаңа туған қыз балаға отбасының болашақта ұл сүюге деген үмітін білдіретін есім қою дәстүрі бар. Осындай ең кең тараған есімдердің бірі — Ұлболсын, яғни «ұл болсын» деген мағынаны білдіреді. Ұқсас мәнге ие тағы бір есім — Ұлтуар, оның мағынасы «ұл туса екен» деп түсіндіріледі. Бұл есімдер арқылы ата ана баланың атына тілек пен арманын сіңіреді, оны болашақ ұрпаққа деген үміттің белгісі ретінде қабылдайды.

Осындай есімді иеленген қыздардың бірі — бес айлық Ұлболсын. Оның анасы Жазира Сарыбаева жүктіліктің күтпегенімен, қуаныш әкелгенін айтады. Жолдасы ұлды қалаған, УДЗ алғашында ер бала деп көрсеткенде қуаныпты, ал босанар алдында қыз екені белгілі болғанда сәл көңілі түскен. Дегенмен қазір ол қызын ерекше жақсы көреді. Ата ананың айтуынша, бала жынысына қарамастан ең бастысы — денсаулығы.

Сәбидің әжесі Ұлдар Беркембаева мұндай есім баланың бойына күш береді деп сенеді. Өзі де «ұл» деген мағынаны білдіретін есім иесі болғандықтан, оны өмір жолының бір бөлігі ретінде қабылдайды. Сонымен қатар, әже отбасында болашақта немере ұлдың дүниеге келуін үміт етеді.

Кейде Ұлболсын есімі отбасында ұлдар бар болса да қойылады. Мұндай жағдай Ұлболсын Ешанқұлованың отбасында болған. Оның екі ағасы бар, ал бұл ерекше есімді оған үлкен ағасы қойғызған, себебі ол інісін қатты қалаған. Уақыт өте келе отбасында шынымен де ұл бала дүниеге келген. Ұлболсын мұны жақсы ырымға балайды, өз есімін жақсы көретінін және оны өзгерту ойында жоқ екенін айтады.

Сонымен қатар, статистика мамандары соңғы жылдары қазақстандықтардың дәстүрлі есімдерден біртіндеп алыстап, ерекше әрі тіпті экзотикалық аттарды жиі таңдай бастағанын атап өтеді. Қазіргі кезде қыз балаларға Скарлет Роуз, Бьянка Мария, Нимерия, Сыңғырла, тіпті Дайнерис сияқты есімдер де қойылып жүр. Соған қарамастан, тілек білдіретін есімдер дәстүрі сақталып келеді. Олардың қатарында Амангелді — «аман келсін», немесе Қызтумас — «енді қыз тумасын» деген мағынадағы аттар да бар.

Бұл дәстүрлер қазақ қоғамында есімнің жай ғана атау емес, отбасының үміті, сенімі мен дүниетанымының көрінісі екенін көрсетеді.