Табыс қорқынышты сезіле бастағанда

Біз көбіне ең алдымен сәтсіздіктен қорқамыз деп ойлауға үйренгенбіз. Сәтсіздік қорқынышы туралы кітаптарда, тренингтерде және әңгімелерде көп айтылады. Алайда көзге онша байқалмайтын, бірақ күші кем түспейтін тағы бір қорқыныш бар, ол табыстан қорқу. Бұл қорқыныш сирек тікелей сезіледі және көбіне шаршаудың, істі кейінге қалдырудың немесе мінсіздікке ұмтылудың артына жасырынған күйде көрінеді. Адам жылдар бойы мақсатқа ұмтылып, оған жеткен сәтте кенет қуанышын жоғалтып немесе бәрін өзі бұза бастай алады.

Бұл қорқынышты тану қиын, өйткені сырттай мінез құлық ақылға қонымды болып көрінеді. Ол күмәндану немесе ұсақ детальдарды жетілдіргісі келу сияқты әсер қалдыруы мүмкін. Ал шын мәнінде оның артында терең ішкі кернеу жатады. Біз күресуге және қиындықтарды еңсеруге шеберміз, бірақ жеңісті қабылдап, сол күйде өмір сүруге әрдайым дайын бола бермейміз.

Табыс тек қуаныш әкелмейді, ол жаңа жауапкершіліктерді, назарды, айналадағы адамдардың күтілімдерін және салыстыруды да бірге алып келеді. Кейде ол қызғанышпен немесе жалғыздық сезімімен қатар жүреді. Мақсатқа әлі жетпеген кезде өмірге көңіл толмауын әрдайым бір нәрсе іске аспады деп түсіндіруге болады. Ал бәрі реттеле бастағанда, бұл таныс сылтау жоғалып, жаңа шындықтан қорқу пайда болады.

Бұл күйдің түп тамыры көбіне балалық шақта жатады. Егер адамды көзге түспеуге, өзімен мақтанбауға және жетістікті сынға себеп ретінде қабылдауға үйретсе, психика мұны ішкі ереже ретінде сақтап қалуы мүмкін. Ересек жаста ақыл табыстың қалыпты екенін түсінсе де, эмоциялық деңгейде ол әлі де қауіпті сезілуі мүмкін.

Осындай сәттерде өзіне өзі кедергі жасау басталады. Адам маңызды шешімдерді кейінге қалдырады, жаңа мүмкіндіктерден қашады және өз дамуын баяулатады. Бұл жалқаулықтан емес, ішкі белгімен байланысты, яғни алға жылжу қауіпті деген сезімнен туындайды. Көбіне мұның артында махаббаттан, қабылдаудан немесе жақындықтан айырылып қалу қорқынышы жатады.

Негізінде табыстан қорқу дегеніміз өзгерістен қорқу. Өмірдің басқа болатынынан және сол жаңа өмірде қалай өмір сүру керегін білмеуден қорқу. Ауырсыну таныс әрі болжамды, ал қуаныш сенімді талап етеді. Сол себепті кейде қуанышты көтеру қиындыққа төтеп беруден де ауыр болады.

Бұл қорқынышпен жұмыс қатаң мотивациядан немесе өзіңе сен деп шақырудан басталмайды. Ол өзіңе жақсы нәрселерге рұқсат беруден басталады. Көзге көрінуге, нәтижеден ләззат алуға және өз табысың үшін кінә сезінбеуге рұқсат беру. Адам үздіксіз күрестің артына жасырынуды қойып, өз табысында сабырмен болуды үйренгенде, бұл оның жетілгендігінің белгісіне айналады. Психологиялық саулық тек қиындықтарды еңсере білуде ғана емес, бақытты қабылдай алу қабілетінде де жатыр.