Себепсіз кінә сезімі пайда болғанда

Кейде кінә сезімі еш себепсіз пайда болғандай болады. Іште дабыл қаққандай күй туады, бірақ объективті негіз жоқ. Сен ешкімді ренжітпедің, шекараны бұзбадың, тек өз өміріңді сүріп жүрсің. Соған қарамастан бірдеңе дұрыс емес деген сезім мазалайды. Бұл жабысқақ күй көбіне нақты фактілермен байланысты болмайды. Ол көбіне өткен тәжірибемен байланысты.

Мұндай ішкі кернеу адам ұзақ уақыт бойы дұрыс болуға мәжбүр болған ортада қалыптасады. Тірі, шынайы болуға емес, ыңғайлы болуға. Эмоциялар, қалаулар мен спонтанды реакциялар артық саналған, ал кез келген ауытқу өзгенің жайлылығын бұзуы мүмкін ортада. Мұндай жағдайда бала өзін алдын ала шектеуді үйренеді. Тынышырақ болу, жұмсағырақ болу, байқалмау. Уақыт өте келе жай ғана бар болғаны үшін, кеңістік алып, өзін таңдағаны үшін кінә сезіну автоматты рефлекске айналады.

Соның салдарынан бейтарап жағдайлардың өзі мазасыздықпен боялады. Демалдың ішіңде ұят пайда болады. Бас тарттың бірден күмән туады. Қуанып қалдың іштен бұған құқығың жоқ деген сыбыр естіледі. Кінә сезімі фонға айналады. Өзін өзі жазалау үшін үнемі себеп іздейтін таныс эмоциялық прожектор сияқты.

Бірақ бұл шындықтың көрінісі емес. Бұл өткеннің жаңғырығы. Кезінде кез келген көрініс қауіп деп саналған, ал жай ғана бар болу шағым туғызған уақыттың ізі. Психика өзін қауіпсіз сезінбегенше, таныс қорғанысты қоса береді. Алдын ала өзін кінәлі сезіну қабылданбау қаупін азайтудың тәсілі болады.

Біртіндеп өзгеріс саналы байқаудан басталады. Мұндай толқындарды аңғарып, өзіне сұрақ қою маңызды. Бұл қазірге қатысты ма, әлде бұрынғыға ма. Мен шынымен бірдеңе дұрыс емес істедім бе, әлде ескі ережелер іске қосылды ма. Мен расымен бәріне көмектесуге, күлімдеуге, құтқаруға міндеттімін бе, әлде бұл тек әдет пе.

Қадам сайын ішкі құқық сезімі пайда болады. Өзің болуға, демалуға, жоқ деуге, өз қалауыңды таңдауға деген құқық. Осы ішкі тірек нығайған сайын жалған кінә сезімдері де бәсеңдейді. Олар әлі де туындауы мүмкін, бірақ өмірді басқаруын қояды. Біртіндеп адам қателесуден қорқып емес, өзіне құрметпен қарап өмір сүре бастайды.