Ғарышкерлерге арналған тағам

Ғарышкерлерге арналған тағам тек құнарлы және жеңіл сіңетін ғана емес, сонымен қатар салмақсыздық жағдайында қауіпсіз болуы тиіс. Қазіргі технологиялар осы талаптардың барлығына сай келетін алуан түрлі мәзір жасауға мүмкіндік берді. Бүгінде ғарышкерлер күніне төрт рет тамақтанады, 3000 калориядан астам энергия тұтынады, ал олардың рационы барлық қажетті дәрумендер мен минералдарды ескере отырып құрастырылады. Тағам құрамында жасанды хош иістендіргіштер мен бояғыштар қолданылмайды.

Бұрын тағам Юрий Гагарин кезеңіндегідей алюминий түтіктерде ұсынылса, қазір ғарышкерлер 500 ден астам тағам түрін таңдай алады. Мәзір әр ғарышкердің жеке талғамын ескере отырып жасалады. Тіпті уылдырық сияқты нәзік тағамдар да салмақсыздыққа бейімделген. Уылдырық түйіршіктері бір біріне жабысып тұрады да жан жаққа ұшып кетпейді.

Қазіргі кезде тағамға арналған негізгі ыдыстар қаңылтыр банкілер мен заманауи полимер материалдардан жасалған пакеттер болып табылады. Дегенмен түтіктер де қолданылады, бірақ олар бұрынғыға қарағанда әлдеқайда ыңғайлы жаңа қаптамада жасалған. Сусындар үшін арнайы стақандар әзірленген, олардан сұйықтықты сорып ішу қажет, әйтпесе ол каюта ішінде қалқып кетуі мүмкін.

Өнімдер бірнеше әдіспен дайындалады. Сублимациялық кептіру әдісі дайын тағамнан судың 95 пайызға дейінін алып тастауға мүмкіндік береді, бұл кезде дәмі, иісі, дәрумендері мен қоректік заттары сақталады. Кептірілген өнім полиэтилен пакетке салынады, ал орбитада ғарышкер оған су қосып, дайын тағам алады. Сонымен қатар жылумен зарарсыздандыру әдісі қолданылады, бұл кезде өнімдер белгілі бір температураға дейін қыздырылып, герметикалық түрде қапталады. Әсіресе ет өнімдері үшін сәулемен зарарсыздандыру тәсілі пайдаланылады, ол оларды бірнеше жыл бойы сақтауға мүмкіндік береді.

Нанға ерекше көңіл бөлінеді. Ол үгіндісіз етіп дайындалады, себебі үгінділер салмақсыздықта жан жаққа ұшып, тыныс жолдарына түсуі мүмкін. Нан өнімдері бір тістемге арналған шағын бөліктер түрінде шығарылады, ал станциядағы ас үстелдерінде арнайы үгінді ұстайтын құрылғылар орнатылған.

Бортта кейбір тағамдар банкілерде жай ғана қыздырылады, ал сублимацияланған тағамдар су қосып, пакетті сілку арқылы дайындалады. Мұның бәрі ғарыштағы тамақтануды қауіпсіз, ыңғайлы және Жердегі үйреншікті асқа барынша жақын етеді.