Биолюминесценция деген не

Биолюминесценция тірі ағзалардың өздерінің ақуыздары немесе симбиозда өмір сүретін бактериялар арқылы жарық шығару қабілеті болып табылады. Қазіргі таңда жарық шығара алатын шамамен сегіз жүздей ағза түрі белгілі. Олардың басым бөлігі теңізде тіршілік етеді. Олардың қатарына бактериялар, біржасушалы балдырлар, саңырауқұлақтар, планктон, былқылдақденелілер, балықтар және шаянтәрізділер жатады. Құрлықта жеке саңырауқұлақтар, құрттар, ұлулар, жәндіктер және көпаяқтылар жарық шығара алады. Жарықтың деңгейі өте әлсіз болуы мүмкін. Алайда микроскоп арқылы ол анық байқалады. Бұл құбылыс жасушалардағы зат алмасу үдерісіне қатысатын оттегінің уытты түрлерін бейтараптандырумен байланысты.

Әртүрлі ағзаларда жарық әрқалай түзіледі. Бактерияларда жарық шығаратын ақуыздар бүкіл жасушаға таралған. Біржасушалы эукариоттарда олар көпіршіктердің ішінде орналасады. Ал көпжасушалы жануарларда жарықты арнайы жасушалар фотоциттер шығарады. Олар көбіне фотофор деп аталатын мүшелерге бірігеді. Жарық үздіксіз болуы немесе тітіркендіргіш әсер еткенде ғана пайда болуы мүмкін. Жүйке жүйесі жақсы дамыған жануарларда фотоциттердің жұмысы жүйке сигналдары арқылы реттеледі. Кейбір терең теңіз жануарлары мысалы кальмарлар мен сегізаяқтар қорғану үшін жарық шығаратын сұйық қоспаны бөліп шығарып секреторлық жарықтануды пайдаланады.

Құрлықта жарық шығаратын саңырауқұлақтарға Mycena lux coeli жатады. Ал теңізде Noctiluca деп аталатын түнгі жарқырауықтар судың орасан үлкен аумақтарын жарықтандыра алады. Жарық жәндіктерді тартып споралар мен мицелийдің таралуына көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар жыртқыштарды үркітіп симбиоздағы балдырлардың фотосинтезіне ықпал етеді. Жарқырауық қоңыздар мен терең теңіз кальмарларында фотофорлардың орналасуы мен жыпылықтауы өзара байланыс орнату серіктес табу және топтасып жүзу үшін қолданылады. Бұл табиғатта ерекше әрі әсерлі жарық көріністерін қалыптастырады.